Diep in de bossen van de Veluwe, bij Vierhouten, ligt Het Verscholen Dorp: een plek die een aangrijpend stuk Nederlandse geschiedenis herbergt. Tijdens de Tweede Wereldoorlog bood dit onderduikkamp van februari 1943 tot oktober 1944 een schuilplaats aan zo’n 80 tot 100 mensen, onder wie Joodse onderduikers, mannen die de verplichte arbeidsinzet in Duitsland probeerden te ontlopen en gestrande geallieerde piloten.
Een schuilplaats in de bossen
Het kamp werd in het voorjaar van 1943 opgezet. Verzetsman en advocaat Edouard van Baumhauer was de belangrijkste initiatiefnemer, samen met het plaatselijke echtpaar Bakker. Het bestond uit negen hutten, deels onder en deels boven de grond, zorgvuldig verscholen in het dichte bos. Koeriers van het verzet zorgden voor voedsel en andere benodigdheden, zodat de bewoners er ondanks de moeilijke omstandigheden relatief veilig konden leven.
Ontdekking en tragiek
Op zondag 29 oktober 1944 werd het dorp bij toeval ontdekt door twee mannen die op jacht waren en houtgeluiden hoorden. Dankzij een snelle waarschuwing wisten de meeste bewoners te ontsnappen, maar acht onderduikers werden alsnog gevangengenomen en later gefusilleerd. Ter nagedachtenis staan er tegenwoordig gedenkstenen bij de hutten en op de plek van de executie. Het verhaal van het kamp is ook vastgelegd in de roman “Het geheime dorp” van H.J. van Nijnatten-Doffegnies, gebaseerd op het echte verhaal van de oprichters.
Wat kun je er zien en doen
Op de plek zelf staan drie gereconstrueerde hutten met een informatiepaneel, zodat je een goed beeld krijgt van hoe er destijds geleefd werd. Het terrein is het hele jaar door vrij toegankelijk en leent zich goed voor een rustige boswandeling met kinderen, gecombineerd met een verhaal over de geschiedenis van de plek. Vanaf de omgeving loopt ook een langere wandelroute van Staatsbosbeheer (ongeveer 18 tot 21 kilometer) die via het Verscholen Dorp over de Veluwe voert, met onderweg volop ruimte om te picknicken.
In de zomer wordt er op vaste dagen een rondleiding gegeven waarbij een gids meer vertelt over de geschiedenis van het kamp, aanmelden is daarvoor niet nodig. Daarnaast is er een kleine expositie met voorwerpen en foto’s over het onderduikkamp, te bezichtigen in Hotel-Restaurant De Vossenberg in Vierhouten tijdens de openingstijden van het hotel.
Praktische Informatie
Adres: Pas-Opweg, Vierhouten (Gelderland)
Toegang buitenterrein: gratis, dagelijks toegankelijk van zonsopgang tot zonsondergang
Rondleidingen: in de zomer op zaterdag en woensdag, aanmelden is niet nodig
Expositie: Hotel-Restaurant De Vossenberg, Elspeterbosweg 1, Vierhouten
Bijdrage: een vrijwillige bijdrage voor het onderhoud van het monument wordt op prijs gesteld
Wandelroute: route van Staatsbosbeheer langs het Verscholen Dorp
Check voor je bezoek nog even de actuele rondleidingstijden en openingstijden van de expositie op de website van Het Verscholen Dorp, want deze kunnen wijzigen.